رێبه‌رانی شه‌هید

پێشه‌وا قازی‌

دوكتور قاسملوو

دوكتور شه‌ره‌فکه‌ندی

 

ژماره‌ی نوێی كوردستان

ئۆرگانی كومیته‌ی ناوه‌ندیی

حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران

 

سایته‌کانی دیکه

:: ده‌فته‌ری نوێنه‌رایه‌تیی حیزب له ده‌ره‌وه

:: كۆنگره‌ی‌ نه‌ته‌وه‌كانی‌ ئێرانی‌ فیدرال

:: رادیۆ ده‌نگی کوردستانی ئێران

:: سایتی ته‌له‌فزیۆنی‌ تیشك (TISHK TV)

::  یه‌كیه‌تیی‌ خوێندكارانی‌ دێموكرات

:: سایتی یه‌کیه‌تیی لاوان (سوئێد)

:: ئاژانسی هه‌واڵنێری كوردستان مێدیا

سانترالیزمی دێموکراتیک،  باسێکی گشتی



سانترالیزمی دێموکراتیک باسێکی گشتی* به‌شی یه‌که م  
 
وه‌رگێران له‌ ئینگلیزی بۆ کوردی:  
 

هیوا پوورئازه‌ر    09 /01 /2008  
 
سانترالیزمی دێموکراتیک ناوێکی دیاری کراو بۆ بنه‌ماگشتیه‌کانی ناوخۆیی رێکخراوه‌یه‌که‌، که‌ له‌ لایان حیزبه‌ سیاسیه‌کانی لنینیستی به‌کار ده‌هات.ئه‌و ووشه‌یه‌ جاروبار وه‌کوهاومانای رێبازی لنینیستی له‌ حیزبی سیاسی دا به‌کارهاتووه‌. 
 
لایانی دێمۆکراتیکی ئه‌وجۆره‌ رێکخستنه‌ بۆلێکدانه‌وه‌ و تاووتۆی کردنی رێبازو بۆچونه‌کان،ئازادی ئه‌ندامانی حیزبی سیاسی دێنێته‌ ئاراوه‌( وه‌سف ده‌کا)،به‌ڵام هه‌رکات بریارێک له‌ ناو حیزبێکدا به‌ زۆریینه‌ی ده‌نگه‌کان 
 
بدرێ،چاوه‌نۆار ده‌کرێ که‌ ئه‌وبریاره‌ له‌ لایان هه‌موو ئه‌ندامان پشتیوانی لێ بکرێ. ئه‌وبه‌شه‌ی دووائیی نیشانده‌ری سانترالیزمه‌. 
 
هه‌روه‌کو لنین وه‌سفی کردووه‌،سانترالیزمی دێموکراتیک له‌به‌رگرتووی ئازادی به‌یان و یه‌ک بوونی کرده‌وه‌یه‌. 
 
پێرۆ و پڕۆگرامی رێکخراوه‌ لنینیسته‌کان ئه‌وخاڵانه‌ی گشتی خۆواره‌وه‌یان بۆمانای بناخه‌ی سانترالیزمی دێموکراتیک دیاری کردووه‌: 
 
1) هه‌ڵبژاردنی هه‌موو ئۆرگانه‌کانی حیزبی له‌ خۆواره‌وه‌ بۆ سه‌ره‌وه‌‌ و نۆی کردنه‌وه‌ی سیستیماتیکی ته‌رکیبه‌که‌یان له‌ کا‌تی پێویستدا.  
 
2)به‌رپرسایه‌تی به‌ده‌نه‌ی حیزبی له‌به‌رامبه‌ر به‌ده‌نه‌ی خۆواره‌وه‌ یان سه‌ره‌وه‌.  
 
3)دیسیپلینی داخراو( مطلق) و روون له‌ حیزبدا به‌ شێوازێک که‌ که‌مینه‌ ده‌بی به‌قسه‌ی زۆریینه‌ بکا تا ئه‌وکاته‌ی که‌ به‌رنامه‌ و رێبازئاڵوگۆری به‌سه‌ردادێ.  
 
4)بریاری ئۆرگانی سه‌ره‌وه‌ بۆئۆرگانه‌کانی خۆواره‌وه‌ ئیجباریه‌.  
 
5)هاوکاری هه‌موو ئۆرگانه‌کانی حیزبی له‌ رێگای هاوبه‌شی له‌ هه‌موکاتێکدا،هه‌رله‌وپێ یه‌دا هه‌مووئه‌ندامانی حیزب به‌رپرسی ئه‌وئه‌رکانه‌ن که‌ پێیان ده‌درێ یان خوڵقێنه‌ری ئه‌رکه‌که‌ن.  
 
نوسراوه‌ی<< چ ده‌بێ بکرێ>>  
 
www.marxist.org‌  
 
له‌ سالی 1902 دا به‌شێوه‌یکی گشتی وه‌کوو نوسراوێکی سانترالیزمی دێموکراتیک ناسراوه.له‌وسه‌رده‌مه‌دا، سانترالیزمی دێموکراتیک ڵه‌ حاڵه‌تی گشتی دا وه‌کوو ره‌وشتێکی بنه‌مائیی بۆ رێکخستنی حیزبی شۆرشگێری کرێکاران چاوی لێده‌کرا. مۆدێلی لنین بۆ حیزبێکی ئاوا که‌ به‌رده‌وام وه‌کوو سانترالیستی دێموکراتیک قسه‌ی له‌ سه‌رده‌کرد،حیزبی سۆسیال دێموکراتی ئاڵمان بوو. 
 
دکترینی(باوه‌ری) سانترالیزمی دێموکراتیک وه‌کو یه‌کێک له‌ سه‌رچاوه‌کانی جیابوونی بۆلشڤیکه‌‌کان و مۆنشڤیکه‌کان به‌ خزمه‌ت گیراوه‌.مۆنشڤیکه‌کان له‌ ساڵی1903 دا له‌ ناو حیزبی کرێکاری سۆسیال دێموکراتی روسیه‌ پشتیوانیان له‌ دیسیپلینێکی شل و لاواز ده‌کرد،هه‌روه‌ک ترۆتسکی کردی ،سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ ترۆتسکی له‌ ساڵی 1917 دا بو به‌بولشڤیک. 
 
سانترالیزمی دێموکراتیک له‌ ساڵی 1977 دا له‌ یاسای سۆڤیه‌تدا وه‌کو بنه‌مای رێکخستنی وڵاتدا مانا کراوه‌ته‌وه‌.وڵاتی سۆڤیه‌ت له‌ سه‌ر بنه‌ماکانی سانترالیزمی دێموکراتیک رێکخستن و ئه‌رکی خۆی به‌جێ هێناوه‌،به‌م شێوه‌ یه‌ که‌،هه‌ڵبژاردن له‌ وڵات له‌ خۆوارترین به‌ره‌و سه‌رترین بۆ،به‌رپرسایه‌تی به‌رامبه‌ر به‌ خه‌ڵک و ئیجباربوونی له‌ به‌رچاوگرتنی بریاراتی سه‌ره‌وه‌ له‌ لایان خۆواره‌وه‌ بۆت. 
 
پاش شۆرشی 1917 ی روسیه‌ و شه‌ڕی ناو خۆی روسیه‌ و سه‌رکه‌وتنی هه‌مولایانه‌ی ده‌ست هه‌ڵاتی حیزبی کۆمۆنیست،کۆنسه‌ی رێبه‌رایه‌تی بۆلشڤیکه‌کان به‌ لنینه‌وه‌ ،له‌ ساڵی 1921دا قه‌ده‌غه‌ کردنێکی کاتیان به‌سه‌ر حیزبه‌کان دا هێنا.له‌ سه‌ر قسه‌ی لێکۆڵه‌ران ئه‌وه‌ بوو به‌ هۆی کردنی سانترالیزمی دێموکراتیک وه‌کوو پرۆسه‌ی فرمی به‌تاڵ و له‌ روواڵه‌تدا،باڵاده‌سته‌کان ره‌خنه‌ کردنیان قه‌ده‌غه‌کرد و ئه‌وکه‌سانه‌ی که‌ ئه‌وانی یان هه‌ڵبژاردبوو به‌ شێوازێکی ناوی(ظاهری)کاریان پێ ده‌دان و پێ یان ده‌گوتن که‌ چ بریارێک بده‌ن. 
 
سه‌رچاوه‌  
 
Wikipedia

ده‌سپێک  |  هه‌واڵ  |     په‌رتووک  |   پێوه‌ندی

هه‌موو مافه‌كانی ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌ پارێزراون
حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران کۆمیته ى بریتانیا